2. Wie was de eigenaar van Hansken?

Hansken heeft niet één, maar ten minste zes eigenaren gehad.

De eerste eigenaar moet iemand op Ceylon (Sri Lanka) zijn geweest. Over hem is helemaal niets bekend. De eerste bij naam bekende eigenaar is stadhouder Frederik Hendrik die de Gouverneur Generaal in Batavia had gevraagd om voor hem een olifant naar Holland te sturen. De olifant staat een paar jaar in de stallen van de prins in Rijswijk en dan schenkt Frederik Hendrik de olifant aan zijn achterneef Johan Maurits van Nassau. Deze verkoopt in 1636 de olifant aan iemand die het dier voor geld liet zien en er mee rondtrok, maar over wie niets naders bekend is. Deze man heeft de olifant weer doorverkocht, met flinke winst, aan de vijfde eigenaar. Dat was Cornelis Jacobs van Groenevelt. De laatste eigenaar is Ferdinand II, groothertog van Toscane. Hij kocht de dode olifant van Van Groenevelt voor zijn verzameling.

Over de eigenaar die circa twintig jaar met de olifant door Europa getoerd heeft, is het volgende bekend. In Groningen krijgt in november 1640 “Cornelis Jacobs van Groenevelt” toestemming om een binnenplaats enkele dagen te gebruiken om Hansken te vertonen. Hij was Ritmeester geweest in het leger en gehuwd met een beeldschone vrouw, aldus een document uit Regensburg. Dat het hier inderdaad de eigenaar betreft, blijkt onder andere uit een document van 18 december 1655 uit Florence. Hansken was een maand eerder overleden. Dit document is in 2013 gepubliceerd door de emeritus prof. Detlef Heikamp. Hierin heet de eigenaar van de olifant “signor capitano Cornelio Vangroentpelt”. Vangroentpelt is een fonetische weergave van Van Groenevelt.

Er zijn nog meer documenten waarin de naam genoemd wordt, zie GentWenen en Sankt Gallen, Regensburg en Florence. De stad Den Bosch betaalde “aenden meester vanden Olifant” en de Latijnse school in Mol “aenden meester”. Hij gaf zich in datzelfde jaar in Görlitz uit als ritmeester. Een ritmeester is een kapitein van de ruiterij of cavalerie. Bekend is ook dat hij in het leger gediend had, dat moet het Staatse leger zijn geweest onder leiding van stadhouder Frederik Hendrik in de strijd tegen de Spanjaarden. Allicht was hij een pikeur en ervaren in het trainen van paarden en was de stap om een olifant kunstjes aan te leren niet zo groot. De eigenaar had in 1636 of 1637 de olifant gekocht voor 20.000 gulden, een bedrag dat vaker genoemd wordt. Hij sloeg in 1646 in Münster een aanbod af om het dier te verkopen voor 30.000 pond. Misschien was hij klein van stuk. Hij wordt in 1638 in Hamburg namelijk beschreven als een klein, onbeduidend (winzig) mannetje. Maar wie was niet klein vergeleken bij zo’n groot beest?

Verder is helaas niets bekend over Cornelis van Groenevelt. Waar was hij geboren, en waar overleden? Wie waren zijn ouders? Aan wie gaf hij opdracht reclameprenten te maken? Hoe groot was het gezelschap dat met hem meereisde? En hoe rijk is hij van Hansken geworden?