1646 [vóór eind oktober]. [Utrecht?]

In 1646 is Hanksen in Nederland en mogelijk ook in de jaren eraan voorafgaand. Burgemeester Ernst Brinck schrijft dat de olifant, die “nu enige jaren in dit land is geweest”, in 1646 van stadhouder Frederik Hendrik een “anker” brandewijn kreeg om op te drinken. Hansken dronk graag alcoholische dranken. Ditmaal was het zoveel dat het dier er helemaal laveloos van werd (1). De schilder, tekenaar en graveur Herman Saftleven (1609-1685) heeft Hansken in een met 1646 gedateerde gravure in twee posities afgebeeld. Het gaat om de meest gedetailleerde afbeelding van Hansken die bekend is. Al heeft hij de olifant geplaatst in een fantasielandschap, hij moet haar naar het leven hebben getekend en gegraveerd. Utrecht is de woonplaats van Saftleven. In hetzelfde jaar heeft Saftleven de Utrechtse Wittevrouwenpoort afgebeeld. Saftleven kan de olifant dus in zijn woonplaats hebben gezien, maar zeker is dat niet.

Dat het niet om zomaar een olifant gaat, maar om een specifiek dier, blijkt uit de tweede staat van deze gravure. Die staat heeft een Latijns onder­schrift met de mededeling dat dit dier “naar de Hollanders werd gebracht”.

Elephant Hansken Saftleven

H. Saftleven, Twee olifanten (beide de olifant Hansken), 1646.

1) “Anno 1646 heeft dien olijphant, die nu eenige iaren hier te lande geweest is, op een tijt naemaelcander uuijtgedroncken een gehelen ancker brandewijns, die hem den Prince van Orag­nien vereert hadde, hij ginck voorts daerop neder liggen slapen, sonder iets meer daer van te weten.” Notitie Ernst Brinck. Gemeentearchief Harderwijk, inv.nr. 2060, stuk XVII (op los blaadje).